Στις σύγχρονες «μεταβιομηχανικές» κοινωνίες ένα συχνά παρατηρούμενο φαινόμενο είναι η έξαρση των βίαιων συμπεριφορών σε όλα τα πεδία της ανθρώπινης δράσης. Την ίδια στιγμή η όλο και διερευνώμενη νομιμοποίηση του δικαιωματικού λόγου έχει οδηγήσει στην προσπάθεια αντιμετώπισης των φαινομένων βίας, τόσο στο πλαίσιο της «κοινωνίας των πολιτών» με την οργανωμένη κινητοποίηση συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων, όσο και στο επίπεδο της επίσημης πολιτείας μέσα από τη θέσπιση μιας σειράς νομοθετικών μέτρων που έχουν ως στόχο τον δραστικό περιορισμό ή ακόμα και την εξάλειψη αυτών των φαινομένων.
Το φαινόμενο της βίας εκφράζεται και σε έναν από τους σημαντικότερους χώρους της ανθρώπινης δραστηριοποίησης, όπως είναι ο χώρος της εργασίας. Στο πλαίσιο του εργασιακού χώρου συχνά εμφανίζεται μία ποικιλομορφία βίαιων συμπεριφορών, οι οποίες διαβαθμίζονται από την ήπια λεκτική παρενόχληση μέχρι και την ανοικτή και σοβαρή εκδήλωση της βίας. Συνήθως η αφορμή για την εκδήλωση αυτών των φαινομένων είναι η διαφορετικότητα κάποιων ατόμων ως προς την εθνικότητα, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και τον σεξουαλικό προσανατολισμό, ενώ ο πυρήνας για την εκδήλωση τέτοιων συμπεριφορών από τον θύτη είτε εν δυνάμει, είτε έχει περάσει στην πράξη, είναι η ύπαρξη τραυματικού γεγονότος του ίδιου του ατόμου που νοιώθει κοινωνικά απομονωμένο.
Η ψήφιση του Ν. 4808/2021 απετέλεσε μία ουσιαστική τομή στην προσπάθεια αναχαίτισης της βίας και της παρενόχλησης στον χώρο της εργασίας. Τα άρθρα του συγκεκριμένου νόμου αφενός ορίζουν με σαφή τρόπο τις συμπεριφορές εκείνες που εμπίπτουν στις έννοιες της βίας και παρενόχλησης στον χώρο της εργασίας, αφετέρου προσδιορίζουν με εξίσου σαφή τρόπο τις απαιτούμενες ενέργειες από το διοικητικό προσωπικό των επιχειρήσεων που απασχολούν από 20 άτομα και άνω για την πρόληψη και αντιμετώπισή τους. Παράλληλα αναφέρονται στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις τόσο των εργαζομένων και των θυμάτων των βίαιων συμπεριφορών, όσο και της εργοδοσίας σε σχέση με αυτό το ζήτημα.
Ένα σημαντικό θέμα με το οποίο καταπιάνεται το συγκεκριμένο νομοσχέδιο και το οποίο αναφέρεται στις υποχρεώσεις της διοίκησης των επιχειρήσεων σχετικά με τη βία και παρενόχληση στον εργασιακό χώρο είναι η οργανωμένη προσπάθεια ευαισθητοποίησης των εργαζομένων. Σε αυτό το πλαίσιο ο νόμος προβλέπει την ανάθεση του συγκεκριμένου ζητήματος είτε σε ένα άτομο, είτε σε μία ομάδα ατόμων –ειδικά και επιστημονικά καταρτισμένη- που θα διαχειρίζεται τις σχετικές καταγγελίες με αμερόληπτο τρόπο και με σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα όσων εμπλέκονται σε αυτή τη διαδικασία.
Επίσης, οι πολιτικές ευαισθητοποίησης των εργαζομένων που οφείλει να ακολουθήσει η επιχείρηση για την καταπολέμηση της βίας και παρενόχλησης στον χώρο της εργασίας δύναται να περιλαμβάνουν μία σειρά από ομαδικές συναντήσεις, οι οποίες είναι αναγκαίο να διεξάγονται υπό την καθοδήγηση ειδικών. Οι συναντήσεις αυτές μπορούν να έχουν ενημερωτικό και συμβουλευτικό χαρακτήρα με σκοπό την πρόληψη και την αποτροπή φαινομένων βίας και παρενόχλησης στον εργασιακό χώρο.
Η «Διεργασία», έχοντας στο δυναμικό της έμπειρα και άριστα εκπαιδευμένα στελέχη από τον χώρο της ψυχικής υγείας και των κοινωνικών επιστημών, είναι σε θέση να εγγυηθεί την ανάληψη οργανωμένων ενεργειών οι οποίες συνάδουν προς τις απαιτήσεις του Ν. 4808/2021 και οι οποίες αναφέρθηκαν παραπάνω. Οι ενέργειες αυτές, οι οποίες οργανώνονται και υλοποιούνται από μία διεπιστημονική ομάδα ειδικών, αποβλέπουν όχι μόνο στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των εργαζομένων και του διοικητικού προσωπικού των επιχειρήσεων, αλλά και στην διαχείριση των όποιων καταγγελιών βίας και παρενόχλησης, καθώς επίσης και στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη των θυμάτων, προστατεύοντας με αυτό τον τρόπο τους εργαζομένους αλλά και τη σύσταση μιας «υγιούς» επιχείρησης. Κατά την άποψή μας, η βέλτιστη λύση πρέπει να περιλαμβάνει πολιτικές πρόληψης και αντιμετώπισης των περιστατικών παρενόχλησης κάθε μορφής, οι οποίες ενδεικτικά πρέπει να εμπεριέχουν:
α) Αρμόδιο πρόσωπο το οποίο θα έχει το τεκμήριο της γνώσης αλλά και της τήρησης του απορρήτου για την υποδοχή της καταγγελίας, την καταγραφή και τη λήψη συνέντευξης από το καταγγέλλον πρόσωπο/φερόμενο ως θύμα.
β) Ύπαρξη ειδικών γνώσεων, τεχνικών και δεξιοτήτων ώστε η συνέντευξη να μην έχει ανακριτικό ή ενοχοποιητικό χαρακτήρα για το φερόμενο ως θύμα.
γ) Τακτικές συναντήσεις με το διευθυντικό προσωπικό και με το υπόλοιπο προσωπικό, κατά προτίμηση εκτός του χώρου εργασίας, σε εγκαταστάσεις της δημόσιας ή ιδιωτικής δομής. Οι συναντήσεις αυτές έχουν ως σκοπό να οικοδομήσουν ένα περιβάλλον ασφάλειας και κοινής γλώσσας ανάμεσα στους εμπλεκόμενους.
Εν κατακλείδι, κρίνουμε σκόπιμο να επισημάνουμε πως μεριμνώντας για την υγεία και την ψυχική ευεξία των εργαζομένων μας, συμβάλλουμε παράλληλα στη διατήρηση ενός ασφαλούς εργασιακού πλαισίου στο οποίο ο εργαζόμενος νιώθει ότι «εμπεριέχεται» και «ακούγεται» και συνεπώς μπορεί να αποδώσει καλύτερα.
